مقاله تفاوت سرما زدگی و یخ زدگی و راههای کاهش سرمازدگی

تفاوت سرما زدگی و یخ زدگی و راههای کاهش سرمازدگی

- 0 Comment. در وبلاگ

سرما زدگی و یخ زدگی

در سلولهای گیاهان مایعاتی همانند آب وجود دارد و سرما موجب می شود که کریستالهای یخ در سلولهای گیاه شکل گیرد. بنابراین آب از دسترس بافتهای گیاهی خارج شده و گردش مایعات در سیستم درونی گیاهان مختل می شود. در طی 3-2 روز آثار سرمازدگی مشهود می شود. به طور کلی سرد شدن تدریجی هوا در طی پاییز و کوتاه شدن روزها به گیاه کمک می کند که خود را برای مقابله با سرمای زمستان آماده کند و به شکل مناسب تری وارد خواب زمستانی شود. هر مقدار که گیاه فرصت داشته باشد که خود را برای زمستان آماده کند مقاومت آن در برابر این سرما نیز بیشتر خواهد شد. این وجود در طی زمستان نیز هر مقدار که دما کاهش بیشتری داشته باشد و تعداد روزهای بسیار سرد بیشتر باشند و یا اختلاف دما در طی  روز و شب  بیشتر باشد خطر سرمازدگی نیز وجود خواهد داشت .

چه شرایطی خطرسرمازدگی گیاهان را افزایش می دهد؟

انتخاب گیاهان حساس و نامناسب برای شرایط اقلیمی محیط زندگی یکی از مهمترین دلایل آسیب دیدن آنها در برابر سرما است. هر مقدار که سعی کنیم گیاهانی منطبق و سازگار با شرایط آب و هوایی منطقه زندگیمان انتخاب کنیم شانس زنده ماندن آنها بعد از سرمای زمستانه نیز بیشتر خواهد بود. با این وجود حتی در مورد گیاهان سازگار با شرایط آب و هوایی گاهی مشکلات سرمازدگی پیش خواهد آمد. برخی از عوامل موثر در این مسئله افت شدید و غیر منتظره دما در برخی از سالها و یا آغاز زود هنگام سرمای پاییزه می باشد. گاهی نیز طرز نگهداری از گیاهان در افزایش حساسیت آنان در برابر سرما موثر هستند مثلا دادن کودهای حاوی نیتروژن بالا در اواخر فصل تابستان موجب تحریک رویش ساقه های جوان می شود. این ساقه ها که با نام ساقه های نرم نیز خوانده می شوند در برابر سرما بسیار حساستر از ساقه های بالغ و چوبی می باشند. یا اینکه هرس در زمان نامناسب در طی سال نیز می تواند موجب افزایش حساسیت در برابر سرمای زمستانه شود. از موارد دیگر می توان به زمان نامناسب کاشت گیاهان جوان در فضای باز اشاره کرد. این گیاهان هنوز توانایی برای مقابله با سرمای زمستان را به اندازه گیاهان بالغ ندارند و احتمال از بین رفتن آنان وجود دارد. شرایط جوی نیز در بروز میزان خطر سرمازدگی بسیار موثر است. به عنوان مثال هوای ابری نسبت به هوایی با آسمان صاف و بدون ابر که بخصوص با وزش باد نیز همراه است کمتر به گیاه آسیب می رساند. شبهای صاف بدون ابر همراه با وزش باد بدترین شرایط را برای سرمازدگی گیاهان فراهم می کند.

سرمازدگی با یخ زدگی فرق دارد

در مورد آسیب رسیدن به گیاهان با دو واژه سرمازدگی و یخ زدگی مواجه هستیم که این دو با یکدیگر تفاوت دارند. اگرچه هر دوی این شرایط  در دمای زیر صفر پدیدار می شوند اما با یکدیگر تفاوت دارند. زمانی که گیاه درچار یخ زدگی می شود یعنی آب درون سلولهای آن تبدیل به کریستالهای یخ شده است و این کریستالها به دیوار سلول آسیب می زنند و موجب از هم گسیختگی آنان می شوند و یخ زدگی می تواند به این دلیل موجب پایان عمر بافت گیاه شود. این مسئله در گیاهان معمولا زمانی روی می دهد که دمای محیط  به زیر 1.1 درجه سانتیگراد نزول کند. سرمازدگی فقط سطح رویین گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد و به عمق نفوذ نمی کند. یعنی دمای هوا هنوز آنقدر افت نکرده است که موجب تشکیل کریستالهای یخ در درون سلولهای گیاهی شود و فقط این اتفاق در سطح برگ می افتد بنابراین سرمازدگی می توان به سطح برگ و همچنین جوانه های برگ و گل آسیب وارد کند اما به ندرت گیاه از از پای در می آورد. اما نباید فراموش کرد که ادامه چنین هوایی نیز می تواند بسیار به ضرر گیاه باشد بخصوص اگر با وزش باد همراه باشد زیرا وزش هوای سرد مرتبا رطوبت را از هوای اطراف برگها دور می کند و مجددا رطوبت از داخل گیاه جایگزین رطوبت از دست رفته هوای اطراف برگها می شود اما به دلیل نامساعد بودن هوا و سرد بودن آن و به دلیل غیرفعال بودن ریشه ها در چنین شرایطی، ریشه ها نمی توانند این رطوبت را به موقع از خاک اطراف جذب کرده و  در اختیار گیاه قرار دهند. این مسئله ابتدا موجب قهوه ای شدن نوک و حاشیه برگها می شود و اگر این شرایط ادامه یابد امکان از بین رفتن کل برگ نیز وجود دارد

راههای کاهش سرمازدگی گیاهان

🔹کودهای ازته  بدلیل تحریک رشد رویشی و افزایش حساسیت به سرما در اواخر تابستان و اوایل پاییز استفاده نشود.

🔸استفاده از کودهای پتاسیمی در اواخر دوره رشد که منجر به خشبی شدن و افزایش تحمل به سرما می شود.

🔹استفاده از ترکیبات با میزان بالای آمینو اسید آزاد بالا قبل از بروز سرما

🔸کنترل باکتری های تشکیل دهنده هسته یخ: به طور معمول استفاده از قارچ کش های مسی مدت کوتاهی قبل از بروز سرما و یخبندان به منظور از بین بردن و یا کاهش جمعیت باکتری های یخ ساز و در نهایت کاهش آسیب یخبندان احتمالی ضروری بنظر می رسد.

🔹هرس دیرهنگام، در مناطق سردسیری، به تعویق انداختن هرس در درختان میوه، در جلوگیری از سرمازدگی موثر می باشد.

🔸ممنوعیت عملیات خاک ورزی: توصیه می شود با ممانعت از عملیات خاک ورزی و فشرده بودن خاک زمینه افزایش انتقال و ذخیره گرما در خاک فراهم گردد.

🔹عملیات آبیاری قبل از یخبندان در خاک های خشک نیز در جلوگیری از خسارت سرمازدگی موثر است.

🔸حذف علف های هرز، علفهای هرز زیاد در باغ موجب نشست سرما در سطح خاک شده و از حرکت جزئی هوا جلوگیری می کند، هر چه سطح خاک عاری از علفهای هرز باشد، احتمال سرمازدگی کمتر می شود.

ارسال یک دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.